Blog uit het boek Familieopstellingen door Maries Ligtvoet
Wat is nu werkelijk de essentie van familieopstellingen? Juist door het werken in een groep met meerdere personen, de zogenaamde representanten, raak je aan de oorspronkelijke kracht van de familieopstellingen van Bert Hellinger.
Een familieopstelling maakt zichtbaar wat binnen een familiesysteem vaak niet direct met woorden kan worden uitgelegd. Door familieleden of andere belangrijke elementen te laten representeren, kunnen onderlinge verhoudingen, verborgen loyaliteiten en systemische dynamieken zichtbaar worden.
Werken met representanten bij familieopstellingen
Bij een familieopstelling in een groep kiest de vraagsteller mensen uit die verschillende leden van het familiesysteem representeren. Deze representanten krijgen vervolgens een plek in de ruimte.
Juist door het werken met meerdere personen wordt gebruikgemaakt van de reacties, verhoudingen en onderliggende dynamieken tussen de verschillende leden van het systeem, gesymboliseerd door de representanten.
Een representant kan bijvoorbeeld ervaren dat hij afstand wil nemen, juist dichter bij iemand wil staan of zich ongemakkelijk voelt op een bepaalde plek. De begeleider neemt deze bewegingen en reacties zorgvuldig waar.
Wil je meer weten over deze bijzondere rol? Lees dan waarom het waardevol kan zijn om representant te zijn bij familieopstellingen.
Zo kan een familieopstelling een ander perspectief geven op patronen die binnen een familie soms al jarenlang of zelfs generaties lang spelen.
Waarom zijn representanten zo waardevol?
De kracht van werken met representanten zit voor mij vooral in de onderlinge dynamiek.
Je kijkt niet alleen naar één persoon. Je ziet een systeem ontstaan.
Wie kijkt naar wie?
Wie houdt afstand?
Wie lijkt verantwoordelijkheid te dragen?
Wie staat op een plek die mogelijk niet bij hem of haar hoort?
En wie of wat wordt binnen het systeem misschien helemaal niet gezien?
Juist deze onderlinge dynamiek kan informatie geven die tijdens een gewoon gesprek moeilijker zichtbaar wordt.
Wat maakt een familieopstelling anders dan praten?
Bij een familieopstelling praat je niet alleen over het probleem. Je maakt het systeem als het ware ruimtelijk zichtbaar.
Dat maakt familieopstellingen ervaringsgericht.
Je kunt verstandelijk heel goed begrijpen dat je bijvoorbeeld niet verantwoordelijk bent voor het geluk van je moeder. Toch kun je diep vanbinnen die verantwoordelijkheid blijven voelen.
Of je weet dat je als volwassen mens je eigen keuzes mag maken, terwijl je merkt dat je steeds opnieuw rekening houdt met wat je familie daarvan zou vinden.
Een familieopstelling kan helpen om dergelijke patronen vanuit een ander perspectief te onderzoeken.
De essentie van familieopstellingen volgens Bert Hellinger
Bert Hellinger werd bekend als grondlegger van de familieopstellingen. Binnen zijn systemische manier van kijken werd veel aandacht besteed aan onderlinge verbindingen en ordeningen binnen families.
Daarbij wordt onder andere gekeken naar thema’s als:
- binding en erbij horen;
- de plek en ordening binnen het familiesysteem;
- de balans tussen geven en ontvangen;
- verborgen loyaliteiten;
- uitsluiting binnen een familiesysteem;
- het dragen van verantwoordelijkheid of lasten die mogelijk niet bij jou horen.
De essentie is voor mij niet dat je tijdens een familieopstelling een verklaring voor alles probeert te vinden.
De essentie is waarnemen wat zich laat zien.
Familieopstelling met poppetjes, symbolen of vloerankers
Dit neemt niet weg dat een individuele familieopstelling met symbolen, Playmobilpoppetjes, blokken, kussens, stoelen of vloerankers niet zinvol zou zijn.
Ook dat kan een mooi en doeltreffend instrument zijn.
Bij een individuele opstelling kan iemand bijvoorbeeld zelf ervaren wat er verandert wanneer een persoon of element een andere plek krijgt. De ruimtelijke weergave kan helpen om anders naar een bekend probleem te kijken.
Het verschil is dat bij deze vorm de levende onderlinge dynamiek tussen verschillende representanten ontbreekt.
Groepsopstelling of individuele familieopstelling?
Welke vorm het meest passend is, hangt af van je vraag en persoonlijke voorkeur.
Een groepsopstelling met representanten kan bijzonder waardevol zijn wanneer je de dynamiek tussen verschillende personen binnen een systeem wilt onderzoeken.
Een individuele familieopstelling op tafel kan juist prettig zijn wanneer je liever één op één werkt of een gevoelig onderwerp wilt onderzoeken.
Beide vormen hebben hun eigen kracht.
Het belangrijkste is niet het materiaal of de vorm, maar de kwaliteit van de systemische begeleiding en wat er tijdens de opstelling zichtbaar wordt.
Wat kan een familieopstelling zichtbaar maken?
Een familieopstelling kan gebruikt worden om verschillende terugkerende vragen en patronen te onderzoeken.
Denk bijvoorbeeld aan:
- steeds dezelfde problemen binnen relaties;
- moeite met grenzen stellen;
- je verantwoordelijk voelen voor anderen;
- conflicten met ouders, kinderen, broers of zussen;
- moeite om je eigen plek in te nemen;
- patronen rondom werk, succes of leiderschap;
- verdriet en verlies binnen een familie;
- het gevoel dat je iets draagt wat eigenlijk niet van jou is.
Het doel is niet om tijdens een familieopstelling iemand de schuld te geven.
Het gaat juist om bewustwording. Wat speelt er? Welke plek heb jij ingenomen? Wat hoort werkelijk bij jou en wat misschien niet?
Een mooi praktijkvoorbeeld hiervan lees je in Systemisch: de verborgen oorzaak van een blokkade zichtbaar maken. Daar wordt zichtbaar hoe een onbewuste loyaliteit iemand kan belemmeren om volledig het eigen leven te leven.
Familieopstellingen gaan over jouw eigen plek
Uiteindelijk gaat systemisch werken voor mij steeds opnieuw over het innemen van je eigen plek.
Je hoeft het leven van je vader of moeder niet op te lossen.
Je hoeft niet te dragen wat bij een ander hoort.
Je hoeft je familiegeschiedenis ook niet te ontkennen.
Je kunt leren erkennen wat er is geweest en tegelijkertijd onderzoeken hoe jij jouw eigen leven steeds vrijer kunt leven.
Daar ligt voor mij een belangrijke essentie van familieopstellingen.
Meer leren over familieopstellingen
Wil je beter begrijpen hoe een familieopstelling praktisch verloopt? Lees dan hoe familieopstellingen werken.
Wil je verschillende werkvormen ontdekken? Bekijk dan de verschillende soorten familieopstellingen met voorbeelden.
Zelf een familieopstelling ervaren?
Wil je ervaren wat een familieopstelling voor jouw eigen vraag of terugkerende patroon kan betekenen? Bekijk dan de workshops familieopstellingen bij Ynnergy.
Wil je familieopstellingen en systemisch werken professioneel leren toepassen? Lees dan meer over de opleiding familieopstellingen en systemisch werken.
Wil je eerst eens bespreken wat bij jouw situatie past? Neem dan gerust contact op met Ynnergy voor een gratis coachcall.
Warme groet,
Maries Ligtvoet
