Voelen: waarom begrijpen alleen niet genoeg is | Ynnergy

Voelen; waarom begrijpen alleen niet genoeg is.

We zijn gewend om veel met ons hoofd op te lossen. Als er iets gebeurt, proberen we te begrijpen waarom het gebeurt. We analyseren ons gedrag, zoeken naar oorzaken en bedenken wat we de volgende keer anders kunnen doen. Zeker wanneer je rationeel bent ingesteld, voelt dat logisch. Als je begrijpt hoe iets werkt, kun je het immers veranderen.

Maar bij persoonlijke ontwikkeling werkt dat maar tot op zekere hoogte.

Je kunt namelijk precies begrijpen waarom je steeds op dezelfde manier reageert en tóch merken dat je reactie niet verandert. Je weet bijvoorbeeld dat je niet overal controle over hoeft te hebben, maar voelt toch onrust wanneer je de controle loslaat. Je begrijpt dat je grenzen mag aangeven, maar zegt opnieuw ja terwijl je eigenlijk nee bedoelt. Of je weet rationeel dat je goed genoeg bent, terwijl je vanbinnen nog steeds het gevoel hebt dat je jezelf moet bewijzen.

Dat verschil ontstaat omdat denken en voelen twee verschillende manieren zijn waarop we informatie verwerken. Binnen de werkwijze van Ynnergy verbinden we daarom denken, voelen, lichaam en bewustzijn met elkaar.

Je hoofd kan iets begrijpen terwijl je gevoel iets anders vertelt

Ons denken is sterk in analyseren, vergelijken, plannen en verklaren. Dat vermogen hebben we nodig. Het helpt ons om problemen op te lossen en bewuste keuzes te maken.

Maar niet iedere reactie ontstaat vanuit een bewuste gedachte.

Veel van onze automatische reacties zijn gekoppeld aan eerdere ervaringen. Wanneer een situatie lijkt op iets wat je eerder hebt meegemaakt, kan je lichaam al reageren voordat je bewust hebt bedacht wat er aan de hand is.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:

• spanning in je lichaam voelt;
• geïrriteerd of boos wordt;
• onzeker wordt;
• jezelf wilt verdedigen;
• je terugtrekt;
• de behoefte krijgt om controle te houden.

Pas daarna probeert je hoofd daar vaak een verklaring voor te vinden.

Daarom kan alleen nadenken over een probleem onvoldoende zijn.

Je kunt tegen jezelf zeggen: “Ik hoef hier niet zenuwachtig voor te zijn.”

Maar als je lichaam spanning ervaart, verdwijnt die spanning niet automatisch omdat je rationeel hebt vastgesteld dat er geen reden voor is.

Daar begint voelen belangrijk te worden.

Wat bedoelen we eigenlijk met voelen?

Voelen wordt soms tegenover rationaliteit gezet. Alsof je moet kiezen tussen logisch nadenken of je gevoel volgen.

Dat is een tegenstelling die ons hoofd maakt maar niet nodig is.

Voelen betekent niet dat je iedere emotie onmiddellijk moet volgen. Het betekent ook niet dat je je verstand moet uitschakelen. Voelen betekent dat je bewust waarneemt wat er in jezelf gebeurt voordat je er direct een oordeel, verklaring of oplossing aan koppelt.

Je kunt jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen stellen:

• Wat merk ik op dit moment in mijn lichaam?
• Waar ontstaat spanning?
• Welke emotie komt naar boven?
• Wat gebeurt er met mij wanneer iemand kritiek geeft?
• Wat voel ik wanneer ik eigenlijk nee wil zeggen?
• Wat gebeurt er wanneer ik de controle probeer los te laten?
• Wat doe ik normaal gesproken om dit gevoel niet te hoeven voelen?

Juist voor rationele mensen kan die laatste vraag veel duidelijk maken.

Denken kan ook een manier zijn om niet te hoeven voelen

Wanneer je gewend bent problemen analytisch op te lossen, ligt het voor de hand om hetzelfde te doen met emoties.

Je voelt iets ongemakkelijks en begint onmiddellijk te denken:

• Waar komt dit vandaan?
• Waarom reageer ik zo?
• Wat zegt dit over mij?
• Hoe krijg ik dit gevoel weg?

Dat klinkt als zelfonderzoek, maar soms gebeurt er iets anders. Het denken neemt het proces over voordat je werkelijk hebt ervaren wat je voelt.

Je analyseert de emotie in plaats van haar te ervaren.

Daarmee kan denken onbewust een vorm van controle worden. Zolang je iets kunt verklaren, blijft het overzichtelijk. Voelen is minder voorspelbaar. Je weet vooraf niet precies wat je tegenkomt.

Toch ligt juist daar vaak belangrijke informatie.

Voelen geeft informatie die je denken niet altijd bereikt

Stel dat iemand tijdens een vergadering een kritische opmerking over jouw werk maakt.

Rationeel gezien is er misschien weinig aan de hand. Iemand stelt een vraag of heeft een andere mening.

Maar je merkt dat je lichaam reageert. Je ademhaling verandert. Je voelt spanning in je buik. Misschien ga je jezelf verdedigen of trek je jezelf juist terug.

Je kunt achteraf uitgebreid analyseren waarom die persoon ongelijk had. Maar interessanter is de vraag:

Wat voelde ik op het moment dat die opmerking werd gemaakt?

Misschien was het geen boosheid, maar onzekerheid.

En onder die onzekerheid zit misschien angst om niet goed genoeg gevonden te worden.

Dan vertelt je gevoel iets wat je eerste rationele analyse niet liet zien.

Dat betekent niet automatisch dat je conclusie waar is. Het gevoel dat je niet goed genoeg bent, bewijst niet dat je daadwerkelijk tekortschiet. Maar het vertelt wel dat er in jou iets geraakt wordt.

Een gevoel is echt, maar de betekenis die je eraan geeft hoeft niet altijd waar te zijn.

Wil je verder onderzoeken hoe emoties verschillende lagen kunnen hebben? Lees dan ook over primaire, secundaire en tertiaire emoties en helende familieopstellingen.

Denken en voelen werken het beste samen

Het doel is dus niet om minder rationeel te worden. Het gaat erom dat je naast je denken ook leert luisteren naar wat je voelt.

Je denken kan vervolgens helpen om dat gevoel te onderzoeken:

• Wat gebeurt hier werkelijk?
• Is mijn reactie passend bij de huidige situatie?
• Reageer ik misschien sterker omdat deze situatie iets ouds in mij raakt?
• Welke behoefte zit onder mijn reactie?
• Welke keuze wil ik maken als ik niet automatisch vanuit angst, boosheid of onzekerheid reageer?

Op die manier ontstaat er ruimte tussen wat je voelt en wat je vervolgens doet.

En precies in die ruimte ontstaat keuzevrijheid.

Deze verbinding tussen denken, voelen, doen en bewustzijn vormt ook de basis van het Ynnergy Quantummodel.

Voelen helpt je automatische patronen herkennen

Veel gedrag verloopt automatisch. Zonder dat je daar iedere keer bewust voor kiest.

• Je past je aan.
• Je werkt harder.
• Je vermijdt conflicten.
• Je probeert controle te houden.
• Je zoekt bevestiging.
• Je trekt jezelf terug.

Vaak heeft dat gedrag ooit een functie gehad. Misschien hielp aanpassen je om geaccepteerd te worden. Misschien gaf controle je veiligheid. Misschien voorkwam hard werken dat je kritiek kreeg.

Wanneer zo’n patroon eenmaal diep is ingesleten, kan het blijven bestaan terwijl de oorspronkelijke situatie allang veranderd is.

Je hoofd kan dat patroon herkennen en zeggen: “Ik weet dat ik dit niet meer hoef te doen.”

Maar je kunt ondertussen nog steeds voelen alsof het noodzakelijk is.

Daarom is voelen zo’n belangrijk onderdeel van persoonlijke ontwikkeling. Door bewust aanwezig te blijven bij wat een situatie in je oproept, ga je herkennen wanneer een oud patroon wordt geactiveerd.

Wanneer je wilt onderzoeken of ook oude familiepatronen en loyaliteiten een rol spelen, kan systemisch werken helpen om te kijken naar wat zich onder het zichtbare gedrag afspeelt.

Je hoeft het dan niet onmiddellijk weg te drukken of op te lossen.

Je kunt eerst waarnemen.

Van automatisch reageren naar bewust kiezen

Stel dat iemand iets van je vraagt terwijl je agenda eigenlijk al vol zit.

Je eerste impuls is ja zeggen.

In plaats van onmiddellijk antwoord te geven, merk je eerst op wat er gebeurt.

Je voelt spanning. Je merkt dat je bang bent de ander teleur te stellen. Je hoofd produceert ondertussen allerlei argumenten waarom je het tóch zou moeten doen.

Nu heb je iets belangrijks ontdekt.

Het probleem is misschien niet dat je slecht bent in plannen. Het kan zijn dat je moeite hebt met het gevoel dat ontstaat wanneer je een ander teleurstelt.

Als je dat kunt voelen zonder er onmiddellijk naar te handelen, ontstaat een nieuwe mogelijkheid.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Ik merk dat ik graag wil helpen, maar ik heb hier nu geen ruimte voor.”

Het ongemak hoeft daarvoor niet eerst volledig verdwenen te zijn.

Dat is een belangrijk inzicht: persoonlijke vrijheid betekent niet dat je nooit meer ongemakkelijke gevoelens hebt. Het betekent dat die gevoelens steeds minder automatisch bepalen wat je doet.

Voelen is geen zwakte, maar waardevolle informatie

Voor iemand die sterk vanuit ratio leeft, kan voelen in eerste instantie vaag of zelfs inefficiënt lijken.

Maar je kunt het ook anders bekijken.

Je lichaam en emoties leveren voortdurend informatie over hoe jij situaties ervaart. Wanneer je die informatie negeert, werk je eigenlijk met een onvolledig beeld.

• Je ratio vertelt je wat logisch is.
• Je gevoel vertelt je wat iets met jou doet.
• Je lichaam kan laten merken waar spanning of ontspanning ontstaat.

Wanneer je deze informatie samenbrengt, ontstaat er meer ruimte om een bewuste keuze te maken.

Daarom gaat voelen niet over het vervangen van denken. Het gaat over het uitbreiden van je bewustzijn.

Meer over deze verbinding tussen hoofd, lichaam en systemisch bewustzijn lees je in Thuiskomen in eigen kracht door holistisch en systemisch werken.

Je hoeft niet alles meteen te begrijpen

Misschien is dit wel het lastigste voor de rationele denker.

Soms hoef je een gevoel niet onmiddellijk te verklaren.

Je kunt verdriet voelen zonder meteen te weten waar het vandaan komt. Je kunt spanning voelen zonder direct een oplossing te hebben. Je kunt boosheid ervaren zonder die boosheid meteen te rechtvaardigen of af te wijzen.

De eerste stap is dan simpelweg erkennen:

Dit is wat ik op dit moment voel.

Daarna kun je onderzoeken wat het je vertelt.

Door die volgorde om te draaien, verandert er iets wezenlijks. Je probeert jezelf niet langer uitsluitend van buitenaf te begrijpen. Je leert ook van binnenuit waarnemen wat er gebeurt.

Voelen als onderdeel van persoonlijke ontwikkeling

Hoe beter je kunt voelen wat er werkelijk in je speelt, hoe gemakkelijker het wordt om onderscheid te maken tussen een automatische reactie en een bewuste keuze.

Dat kan betekenen dat je leert:

• eerder spanning in je lichaam te herkennen;
• emoties niet onmiddellijk weg te drukken;
• onderscheid te maken tussen voelen en handelen;
• oude automatische patronen sneller te herkennen;
• beter te voelen waar jouw grenzen liggen;
• bewuster te kiezen wat werkelijk bij jou past.

Daar komen denken en voelen uiteindelijk weer bij elkaar.

Je verstand helpt je begrijpen.

Je gevoel helpt je ervaren.

En wanneer je beide gebruikt, ontstaat er iets wat geen van beide afzonderlijk volledig kan bieden: inzicht in jezelf én de vrijheid om vanuit dat inzicht anders te handelen.

Wil je dit niet alleen begrijpen maar zelf ervaren? In Bevrijd Jezelf werk je lichaamsgericht en systemisch aan bewustwording, oude patronen, innerlijke rust en levensenergie.

Wil je daarna verder verdiepen hoe je vanuit gevoel, lichaam en bewustzijn keuzes maakt in leven en werk? Bekijk dan de training Persoonlijk Leiderschap.

Neem contact op met Maries Ligtvoet of Jan Busschers als je wilt sparren in een gratis coachcall.

Een wil je alvast meer lezen over voelen en emoties dan kun je hieronder gratis het E-book Emoties downloaden.